حافظه فعال یکی از زیر مجموعه های کارکردهای اجرایی هست. اغلب افراد دارای تشخیص نقص توجه و بیش فعالی از این موضوع شکایت دارند که مشکلاتی را در زندگی رومزه به خاطر ضعف در حافظه فعال تجربه می کنند.
برای مثال:
آنها نمی توانند چند مرحله دستور را به راحتی به یاد بیاورند.
در هنگام صحبت کردن رشته افکار خود راگم می کنند و به یاد نمی آورند که چه چیزی را می خواستند مطرح کنند.
در سخنرانی ها یا جلسات مجبور اند مداوم یادداشت برداری کنند و گرنه جمله های اول فراموش می شود، قبل از اینکه جمله های بعدی پردازش شوند.
برای برداشتن وسیله ای به اتاق می روند اما وقتی آنجا هستند فراموش می کنندکه چه چیزی لازم داشتند.
راهکارهای زیر به افرادی که حافظه فعال ضعیفی دارند کمک می کنند که به خاطر سپردن و بازیابی اطلاعات برای آنها راحت تر انجام شود.
تداعی یا ارتباط دادن(Association )
تداعی به این معناست که اطلاعات جدید را به چیزی که از قبل میشناسی، وصل کنی.
مثال:میخواهی اسم «مریم» را به خاطر بسپاری. او را با یکی از دوستانت که اسمش مریم است مرتبط میکنی.
یا کلمه انگلیسی Apple را با تصویر سیب واقعی پیوند میدهی.
به این دلیل موثر است که مغز اطلاعات مرتبط را راحتتر بازیابی میکند.
تصویرسازی ذهنی ( Visualisation)
اطلاعات را به شکل یک تصویر در ذهن تبدیل کنی و به خاطر بسپاری.
مثال: برای حفظ کردن فهرست خرید:
• شیر
• نان
• تخممرغ
تصور کنید یک نان بزرگ روی یک بطری شیر سوار شده و تخممرغها دور آن میرقصند!
مغز تصاویر را معمولاً بهتر از کلمات به یاد میسپارد.
قافیهسازی یا آهنگین کردن( Rhym or Sing)
اطلاعات را به صورت شعر، قافیه یا آهنگ دربیاوری.
مثال:
بچهها اغلب حروف الفبا را با آهنگ یاد میگیرند.
یا معلم درس ریاضیات برای آسان تر شدن حفظ کردن یک فرمول ریاضی، جملهای موزون و شعر مانند برای آن فرمول میسازد.
ریتم و موسیقی به ذخیره و بازیابی اطلاعات کمک میکنند.
ساختن سرواژه (Acronyms)
از حرف اول چند کلمه یک کلمه جدید بسازی.
مثال:
هواپیمایی ایران هما ندارد که به برگرفته از سرواژه های هواپیمایی ملی ایران هست.
میتوانی یک کلمه یا عبارت کوتاه از حروف اول آنها بسازی.
در واقع به جای چند کلمه جداگانه، فقط یک کلمه را حفظ میکنی.
دستهبندی کردن (Categorize)
اطلاعات را در گروههای مشابه قرار دهید.
مثال:
اگر باید این موارد را حفظ کنید:
• انار
• گیلاس
• کاهو
• گوجه
• هلو
آنها را به دو دسته تقسیم کن:
• میوهها: انار، گیلاس، هلو
• سبزیجات: کاهو، گوجه
مغز گروهها را بهتر از فهرستهای طولانی پردازش میکند.
پیدا کردن الگو (find a pattern)
نظم یا رابطهای میان اطلاعات پیدا کنید.
مثال:
دنباله:
2، 4، 8، 16، 32
به جای حفظ کردن تکتک اعداد، متوجه میشوید هر عدد دو برابر عدد قبلی است.
یا شماره:
13579
را به عنوان «اعداد فرد پشت سر هم» به خاطر میسپاری.
وقتی الگو را بفهمید، نیاز به حفظ کردن جزئیات کمتر میشود.
تمرین
فرض کنید باید این کلمات را حفظ کنید:
ماشین، موز، دوچرخه، سیب، گیلاس
میتوانید از تکنیکهای زیر استفاده کنید:
1. دستهبندی → وسایل نقلیه (ماشین، دوچرخه) / خوراکیها (موز، سیب، گیلاس)
2. تصویرسازی → گربهای را تصور کنی که روی دوچرخه نشسته و موز میخورد.
3. سرواژه ها → دم سگم.
استفاده همزمان از چند تکنیک معمولاً از استفاده از یک تکنیک بهتنهایی مؤثرتر است.
کلینیک مجازی بیش فعالی و کم توجهی ADHDLOGY – دکتر مهدیس مقصودلو