پرسشنامه ارزیابی تأثیر مشکلات بر عملکرد روزمره کودک و نوجوان
پرسشنامه WFIRS-P (Weiss Functional Impairment Rating Scale – Parent Report) ابزاری برای بررسی میزان تأثیر مشکلات رفتاری، هیجانی و توجهی کودک بر عملکرد او در زندگی روزمره است.
برخلاف پرسشنامههایی که بیشتر بر وجود و شدت نشانههای ADHD تمرکز دارند، WFIRS-P به این سؤال میپردازد که این مشکلات تا چه اندازه در زندگی واقعی کودک اختلال ایجاد میکنند.
این موضوع در ارزیابی ADHD اهمیت زیادی دارد؛ زیرا وجود برخی نشانههای کمتوجهی، بیشفعالی یا تکانشگری بهتنهایی برای تشخیص کافی نیست و باید میزان تأثیر آنها بر عملکرد فرد نیز مورد توجه قرار گیرد.
پرسشنامه چه مواردی را بررسی میکند؟
فرم والدین WFIRS حوزههای مختلف عملکرد کودک را بررسی میکند، از جمله:
خانواده
تأثیر مشکلات کودک بر روابط و عملکرد او در محیط خانواده.
یادگیری و مدرسه
مشکلاتی که ممکن است بر انجام تکالیف، یادگیری و عملکرد تحصیلی کودک تأثیر بگذارند.
مهارتهای زندگی
توانایی انجام مسئولیتها و فعالیتهای متناسب با سن در زندگی روزمره.
خودپنداره
برداشت کودک از خودش و تأثیر مشکلات بر احساس او نسبت به خود.
فعالیتهای اجتماعی
عملکرد کودک در روابط با همسالان و موقعیتهای اجتماعی.
فعالیتهای پرخطر
بررسی برخی رفتارهایی که ممکن است کودک یا نوجوان را در معرض پیامدهای منفی قرار دهند.
چه کسی پرسشنامه را تکمیل میکند؟
WFIRS-P فرم والدین است و توسط والد یا مراقبی که با رفتار و عملکرد روزمره کودک آشنایی کافی دارد تکمیل میشود.
نسخه دیگری از این مقیاس با عنوان WFIRS-S نیز وجود دارد که بهصورت خودگزارشی تکمیل میشود و برای بررسی عملکرد فرد از دیدگاه خودش طراحی شده است.
نتیجه پرسشنامه چه معنایی دارد؟
نمرات WFIRS نشان میدهند که فرد در کدام حوزههای زندگی ممکن است با **اختلال عملکرد بیشتری** مواجه باشد.
این پرسشنامه برای تشخیص ADHD بهتنهایی طراحی نشده است و نمره آن نباید بهصورت مستقل بهعنوان تأیید یا رد یک تشخیص در نظر گرفته شود.
در یک ارزیابی جامع، اطلاعات حاصل از این پرسشنامه میتواند در کنار بررسی نشانهها، سابقه رشد و رفتار، اطلاعات والدین و معلمان و ارزیابی تخصصی مورد استفاده قرار گیرد.
تفاوت WFIRS با پرسشنامههای بررسی نشانههای ADHD
پرسشنامههایی مانند SNAP-IV بیشتر بررسی میکنند که نشانههای مرتبط با ADHD تا چه اندازه وجود دارند.
WFIRS سؤال متفاوتی مطرح میکند:
این مشکلات تا چه اندازه بر زندگی و عملکرد روزمره فرد تأثیر گذاشتهاند؟
به همین دلیل، ارزیابی نشانهها و ارزیابی عملکرد میتوانند اطلاعات متفاوت اما مکملی در اختیار والدین و متخصصان قرار دهند.
نسخههای پرسشنامه
نسخه انگلیسی WFIRS-P – فرم والدین
نسخه اصلی انگلیسی پرسشنامه از طریق منابع رسمی مرتبط با ADHD در دسترس است.
دانلود نسخه انگلیسی: WFIRS-P.pdf
نسخه فارسی
نسخه فارسی WFIRS-P در جمعیت ایرانی مورد بررسی روانسنجی قرار گرفته و ویژگیهای روانسنجی قابل قبول برای آن گزارش شده است.
نکته مهم
WFIRS یک ابزار ارزیابی عملکرد است و بهتنهایی برای تشخیص اختلال نقص توجه/بیشفعالی یا سایر اختلالات کافی نیست.
نتایج این پرسشنامه باید در کنار سایر اطلاعات و در صورت وجود نگرانی قابلتوجه، در چارچوب یک ارزیابی جامع توسط متخصص واجد صلاحیت بررسی شوند.
