پرسشنامه SNAP-IV (پرسشنامه بررسی نشانههای کمتوجهی، بیشفعالی و تکانشگری در کودکان و نوجوانان)
پرسشنامه SNAP-IV (Swanson, Nolan and Pelham Rating Scale) یکی از ابزارهای شناختهشده برای بررسی نشانههای مرتبط با اختلال نقص توجه/بیشفعالی (ADHD) در کودکان و نوجوانان است.
این پرسشنامه میتواند توسط والدین یا معلمان تکمیل شود و به بررسی رفتار کودک در محیطهای مختلف، مانند خانه و مدرسه، کمک کند.
پرسشنامه چه مواردی را بررسی میکند؟
۱۸ سؤال اول SNAP-IV دو گروه اصلی از نشانههای ADHD را بررسی میکنند:
کمتوجهی
۹ سؤال مربوط به رفتارهایی مانند دشواری در حفظ توجه، فراموشکاری، حواسپرتی، گمکردن وسایل و دشواری در سازماندهی فعالیتها.
بیشفعالی و تکانشگری
۹ سؤال مربوط به رفتارهایی مانند بیقراری، دشواری در منتظر ماندن، صحبتکردن زیاد، قطعکردن صحبت دیگران و فعالیت بیش از حد.
در نسخه ۲۶ سؤالی SNAP-IV، ۸ سؤال دیگر نیز برای بررسی نشانههای مرتبط با «اختلال نافرمانی مقابلهای (ODD)» وجود دارد.
نحوه پاسخدهی
برای هر رفتار مشخص میشود که آن رفتار تا چه اندازه درباره کودک صدق میکند. پاسخها در چهار سطح از «اصلاً» تا «خیلی زیاد» درجهبندی میشوند.
بهتر است پرسشنامه بر اساس رفتار واقعی کودک و مشاهدات او در زندگی روزمره تکمیل شود.
نتیجه پرسشنامه چه معنایی دارد؟
SNAP-IV یک ابزار سنجش و غربالگری نشانهها است و نتیجه آن بهتنهایی به معنی وجود یا عدم وجود ADHD نیست.
تشخیص ADHD تنها بر اساس نمره یک پرسشنامه انجام نمیشود و نیازمند بررسی سابقه رشد و رفتار کودک، میزان تأثیر نشانهها بر عملکرد روزمره، وجود نشانهها در بیش از یک محیط و ارزیابی سایر عواملی است که ممکن است رفتار مشابهی ایجاد کنند.
بنابراین اگر نتیجه پرسشنامه نشاندهنده وجود نشانههای قابلتوجه باشد، میتوان از آن بهعنوان اطلاعاتی برای گفتوگو و ارزیابی بیشتر توسط متخصص واجد صلاحیت استفاده کرد.
نسخههای پرسشنامه
نسخه انگلیسی:
نسخه اصلی انگلیسی SNAP-IV را میتوانید از منابع دانشگاهی معتبر دریافت کنید.
نسخه انگلیسی ۲۶ سؤالی – PDF مستقیم:
دانلود : SNAP-IV-26-item-Teacher-and-Parent-rating-scale.pdf
این نسخه نام James M. Swanson, Ph.D. را روی خود فرم دارد و شامل ۹ سؤال کمتوجهی + ۹ سؤال بیشفعالی/تکانشگری + ۸ سؤال ODD است.
نسخه کامل ۹۰ سؤالی انگلیسی – PDF مستقیم:
دانلود: Microsoft Word – CY_BPGs_FINAL_02-25-2013.docx
نسخه فارسی:
SNAP-IV در پژوهشهای ایرانی نیز مورد استفاده و بررسی روانسنجی قرار گرفته است.
نکته مهم
این پرسشنامه برای افزایش آگاهی و کمک به بررسی ساختاریافته نشانهها ارائه شده است و جایگزین ارزیابی تخصصی یا تشخیص بالینی نیست. نمره بالا یا پایین در این پرسشنامه بهتنهایی برای تأیید یا رد تشخیص ADHD کافی نیست.
