یکی از چالشبرانگیزترین و فرسایندهترین جنبههای زندگی افراد ADHD (اختلال نقص توجه و بیش فعالی)، پدیده **«ماسکینگ» (Masking) یا پنهانکاری رفتاری** است. ماسکینگ به تلاش آگاهانه یا ناخودآگاه فرد برای مخفی کردن علائم تفاوتهای عصبی خود بهمنظور همگام شدن با هنجارهای جامعه اشاره دارد.
ماسکینگ (Masking)
ماسکینگ صرفاً یک تظاهر ساده نیست، بلکه یک مکانیسم دفاعی پیچیده و دائمی است:
پنهانکاری و اجتناب: فرد مدام در حال سانسور کردن اطلاعات، نشانهها یا ویژگیهایی است که ممکن است وضعیت یا اختلال او را برملا کند. او حتی ممکن است از موقعیتهای اجتماعی خاصی که کنترل رفتارش در آنها سخت است، کاملاً اجتناب کند.
ارزیابی و تنظیم دائمی: فرد مجبور است در هر ثانیه رفتارها، واکنشها، لحن صدا و حتی زبان بدن خود را بسنجد و اصلاح کند تا «عادی» به نظر برسد.
مصرف شدید انرژی: هر تعامل اجتماعی جدید، شبیه به یک مسابقه دو ماراتن ذهنی است که استرس شدیدی به فرد وارد کرده و انرژی روانی او را به سرعت تخلیه میکند. پنهان کردن خودِ واقعی، تجربهای به شدت ناراحتکننده، طاقتفرسا و خستهکننده است.
بهای سنگین برای فرد
اگرچه ماسکینگ به فرد کمک میکند تا روز خود را بدون جلب توجه منفی یا قضاوت دیگران بگذراند، اما پیامدهای زیر را به همراه دارد:
عقب ماندن از توسعه فردی: زمانی که تمام توان و تمرکز ذهنی فرد صرف ماسکینگ و حفظ ظاهر میشود، دیگر انرژی و زمانی برای سرمایهگذاری روی رشد شخصی، یادگیری مهارتهای واقعی یا لذت بردن از زندگی باقی نمیماند.
فرسودگی کامل (Burnout) و استرس مزمن: تلاش برای بازی کردن یک نقش دائمی، فرد را به سمت فرسودگی شدید روانی و جسمی سوق میدهد. این استرس مداوم سیستم عصبی را فرسوده میکند.
تشخیص اشتباه یا عدم تشخیص (Missed or Misdiagnosed): یکی از بدترین پیامدهای ماسکینگ موفقیتآمیز این است که متخصصان، معلمان یا خانواده متوجه چالشهای درونی فرد نمیشوند. در نتیجه، این افراد یا اصلاً تشخیص دریافت نمیکنند (و بدون کمک رها میشوند) یا به دلیل علائم ثانویه مثل اضطراب و افسردگی شدید، تشخیصهای اشتباه دیگری میگیرند.
اگرچه جامعه ممکن است فردِ بیشفعال را به خاطر رفتارهای آرام و سازگارش تحسین کند، اما این سازگاری به قیمتِ از دست رفتن سلامت روان، فرسودگی شدید و خستگی مفرط فرد به دست آمده است.
کلینیک مجازی بیش فعالی و کم توجهی ADHDLOGY – دکتر مهدیس مقصودلو