هورمون های جنسی و نقش آن در شدت علایم بیش فعالی که زنان تجربه می کنند.

استروژن و پروژسترون مستقیماً بر محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال (HPA) تأثیر می‌گذارند تا آزادسازی هورمون‌ها را تعدیل کنند و بر تنظیم مونوآمین‌ها از جمله سروتونین، دوپامین و نورآدرنالین که در شناخت و رفتار نقش دارند، تأثیر بگذارند. از این میان دوپامین به عنوان یکی از اصلی ترین انتقال دهنده های عصبی در اختلال نقص توجه و بیش فعالی شناخته می شود.

اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD) ارتباط نزدیکی با نحوه تنظیم دوپامین در مغز دارد – انتقال‌دهنده عصبی که مسئول انگیزه، پاداش و توجه است. افراد مبتلا به ADHD معمولاً تفاوت‌هایی در گیرنده‌ها و انتقال‌دهنده‌های دوپامین دارند که شروع وظایف، حفظ تمرکز یا احساس لذت از انجام فعالیت‌های روزمره را دشوارتر می‌کند. استروژن ترشح دوپامین را تحریک می کند و مانع از جذب مجدد آن در سیناپس می شود.

در ادامه میتوانید میزان ترشح استروژن و پروژسترون را در  فازهای مختلف قاعدگی زنان مشاهده کنید.

برگرفته از مقاله Attention-deficit/hyperactivity disorder and the menstrual cycle: Theory and evidence – PubMed

برگرفته از مقاله: Menstrual Cycle-Related Hormonal Fluctuations in ADHD: Effect on Cognitive Functioning—A Narrative Review – PMC

در طول فاز میانی لوتئال (یک هفته قبل از قاعدگی) و قاعدگی (luteal and mense ) به دلیل کاهش سطح استروژن ، زنان تغییراتی را در شدت علایم ADHD و اثربخشی داروهای محرک (داروهای درانی برای بیش فعالی) مشاهده می کنند، این تاثیرات به ویژه در حیطه مشکل در تنظیم هیجانات، اختلال در عملکردهای اجرایی، بی‌توجهی و مشکلات تمرکز و تکانشگری قابل مشاهده هست.

علیرغم این تصور که ADHD با افزایش سن بهبود می‌یابد، گفته شده است که بلوغ دوره تشدید ADHD در زنان است، در حالی که علائم ممکن است در مردانی که علائم بیرونی‌تری از بیش فعالی مثل پرتحرکی دارند، بهبود یابد.

در ادامه می توانید تغییر سطح استروژن در سایر فازهای زندگی مثل بارداری، پیش یائسگی،یائسگی و پس از یائسگی مشاهده کنید.

برگرفته از مقاله: ADHD and Sex Hormones in Females: A Systematic Review – PMC

در زنان، نوسانات استروژن و پروژسترون مستقیماً در شرایطی از جمله اختلال ملال پیش از قاعدگی، افسردگی پس از زایمان و افسردگی یائسگی نقش دارد.

یائسگی طبیعی که با یک دوره ۴ تا ۱۰ ساله نوسان و کاهش سطح استروژن و پروژسترون همراه است، اغلب با شکایات شناختی و علائم مه مغزی، به ویژه تأثیر بر توجه و حافظه، همراه است.

یائسگی در بسیاری از زنان با علائم شناختی همراه است، به طوری که مه مغزی و اختلال عملکرد اجرایی اغلب گزارش شده است و به طور بالقوه با نوسان و کاهش سطح استروژن مرتبط است. بنابراین، ممکن است جدا کردن تشدید علائم ADHD در یائسگی از علائم مه مغزی که مستقیماً با خود یائسگی مرتبط هستند، چالش برانگیز باشد .

نشان داده شده است که زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک PCOS، که مشخصاً سطح آندروژن (تستوسترون ) بالاتری دارند، سطح بالاتری از نشانه های بیرونی سازی مثل تکانشگری یا پرتحرکی و بیقراری را در مقیاس‌های سنجش ADHD دارند .

نکته نهایی اینکه در بررسی علایم تشخیص و همینطور در برنامه ریزی های درمانی برای زنان دارای اختلال نقص توجه و بیش فعالی باید تغییرات هورمونی در بازه های سنی مختلف و شدت علایم مشاهده شده توسط فرد در هر بازه در نظر گرفته شود.