پرسشنامه ADHD Rating Scale-IV، جهت پرسشنامه بررسی نشانههای کمتوجهی، بیشفعالی و تکانشگری در کودکان و نوجوانان
پرسشنامه ADHD Rating Scale-IV یکی از ابزارهای شناختهشده برای بررسی نشانههای مرتبط با اختلال نقص توجه/بیشفعالی (ADHD) در کودکان و نوجوانان است.
این پرسشنامه دارای ۱۸ سؤال است که بر اساس نشانههای ADHD طراحی شدهاند و به والدین، معلمان و متخصصان کمک میکند فراوانی رفتارهای مرتبط با کمتوجهی، بیشفعالی و تکانشگری را بهصورت ساختاریافته بررسی کنند.
پرسشنامه چه مواردی را بررسی میکند؟
۱۸ سؤال پرسشنامه در دو حوزه اصلی قرار میگیرند:
کمتوجهی
۹ سؤال به رفتارهایی مانند دشواری در حفظ توجه، حواسپرتی، فراموشکاری، گمکردن وسایل، دشواری در سازماندهی فعالیتها و کاملنکردن فعالیتها میپردازد.
بیشفعالی و تکانشگری
۹ سؤال رفتارهایی مانند بیقراری، فعالیت بیش از حد، دشواری در منتظر ماندن، صحبتکردن زیاد و پاسخدادن یا عملکردن پیش از فکرکردن را بررسی میکند.
چه کسی پرسشنامه را تکمیل میکند؟
ADHD-RS-IV دارای نسخههایی برای بررسی رفتار کودک در خانه و مدرسه است.
فرم خانه میتواند توسط والد یا مراقبی که شناخت کافی از رفتار روزمره کودک دارد تکمیل شود و فرم مدرسه امکان بررسی رفتار کودک در محیط آموزشی را فراهم میکند.
بررسی رفتار کودک در بیش از یک محیط اهمیت دارد، زیرا نشانههای ADHD و تأثیر آنها بر عملکرد ممکن است در موقعیتهای مختلف متفاوت باشند.
نحوه پاسخدهی
برای هر یک از رفتارهای مطرحشده مشخص میشود که آن رفتار در کودک با چه فراوانی مشاهده میشود.
پاسخها در یک مقیاس چهاردرجهای از «هرگز یا بهندرت» تا «بسیار زیاد» ثبت میشوند.
هدف از این امتیازدهی، ایجاد تصویری ساختاریافته از فراوانی نشانههاست؛ نه تعیین تشخیص تنها بر اساس یک نمره.
نتیجه پرسشنامه چه معنایی دارد؟
ADHD-RS-IV میتواند نشان دهد نشانههای مرتبط با کمتوجهی یا بیشفعالی/تکانشگری تا چه اندازه در کودک مشاهده میشوند.
با این حال، **نمره بالا در این پرسشنامه بهتنهایی به معنی تشخیص ADHD نیست و نمره پایین نیز بهتنهایی برای رد آن کافی نیست.**
در ارزیابی ADHD علاوه بر وجود نشانهها، عواملی مانند سن شروع، مدتزمان نشانهها، وجود آنها در محیطهای مختلف و میزان تأثیر آنها بر عملکرد تحصیلی، خانوادگی و اجتماعی کودک نیز باید بررسی شوند.
نسخه فارسی
نسخه فارسی ADHD Rating Scale-IV در جمعیت ایرانی مورد بررسی روانسنجی قرار گرفته و برای آن ویژگیهای روانسنجی قابل قبول گزارش شده است.
لینک دریافت نسخه انگلیسی: ADHD Rating Scale—5 for Children and Adolescents: Revised Edition: Checklists, Norms, and Clinical Interpretation
تفاوت ADHD-RS-IV با SNAP-IV
هر دو پرسشنامه ۱۸ نشانه اصلی مرتبط با ADHD را بررسی میکنند و از این نظر شباهت زیادی دارند.
با این حال، این دو ابزار بهصورت مستقل تدوین و مطالعه شدهاند و دارای شیوههای نمرهگذاری، دادههای هنجاری و منابع پژوهشی مربوط به خود هستند.
بنابراین بهتر است نتیجه هر پرسشنامه بر اساس دستورالعمل و دادههای مربوط به همان ابزار تفسیر شود.
نکته مهم
ADHD Rating Scale-IV یک ابزار ارزیابی نشانهها است و جایگزین ارزیابی تخصصی یا تشخیص بالینی نیست.
نتایج آن باید در کنار اطلاعات حاصل از مصاحبه، سابقه رشد و رفتار، عملکرد کودک در محیطهای مختلف و سایر ابزارهای ارزیابی مورد بررسی قرار گیرد.
